OLAFUR ELIASSON

30. İstanbul Bienali vesilesiyle, XOXO'da 5. bienalden Olafur Eliasson ile konuştuk.

Kültür devamlılık, devamlılıksa emek istiyor. İstanbul Kültür Sanat Vakfı tarafından ilki 1987 yılında gerçekleştirilen İstanbul Bienali’nin üzerine kurulu olduğu temellerden birisi de bu. Ortada iki taraflı, hatta çok taraflı bir ilişki var üstelik. Her seferinde başka bir söz söyleyen Bienal’in bunu yapabilmesinin arkasında hevesli bir ısrar yatıyor. Bu yıl 30. yaşını kutlayan Bienal’in en önemli tarafı kentle ve insanlarla kurduğu ilişki. Bu coğrafyanın ve İstanbul’un dinamikleri pek çok başka yerden farklı... Katılımcı pratiklerin gelişmesinde, kentle kurulan ilişkinin sadece fiziksel esaslarla değil, içten ve samimi bir diyalog üzerinden olması önemli. Tam da bu sebeple, asıl mesele, tanıklık etmek kadar yeni tanıklar yaratmak... Biz de 30 yıllık hikayeyi, bu yıllar içinde yolu Bienal’den geçen sanatçıların tanıklığına bıraktık.

Röportaj: Bahar Türkay - XOXO The Mag Sonbahar/Kış 2017-2018

Fotoğraf: Tivoli/Mathias Fjeldborg

Little Sun Light Swarm for Tivoli Gardens, Copenhagen, Denmark 2017

 

Katıldığınız 5. İstanbul Bienali’nin başlığı “Yaşam, Güzellik, Çeviriler/Aktarımlar ve Diğer Güçlükler Üstüne” idi ve bu başlık altında sorgulanan noktalardan birisi güzelliğe dair yeni bir anlam arayışıydı. O günden bugüne yeni anlamlar bulduk mu?

Bana göre 1997’deki 5. İstanbul Bienali, bir dönemi yansıtıyordu ve o dönem içinde izleyicinin zamanla bir deneyim yaratabileceği ve güzellik kavramını buna uyarlayabileceği bir mekan önermesi sunuyordu. O zamanlar moda endüstrisi tarafından yaygın hale getirilen, kuralları konulmuş bir güzellik fikri olduğu çok açık. Ancak kültürel söylem üzerinden bakınca, bunun belirgin bir önemi yoktu. 1997 çok uzak bir geçmiş olmasa da, internet üzerinden bilgiye erişimin mümkün olmasıyla birlikte o günden bugüne muazzam bir değişim yaşandı. Fakat ironik bir şekilde, yerelleşmenin ve bireyselleşmenin vadettikleri bir yana, artan bir homojenleşme söz konusu olmaya başladı. Şimdiyse güzelliği meydana getirenin ne olduğunu tanımlama, geçiciliğe ve kapsayıcılığa yeri olmayan, toleranssız, agresif, pornografik ve istismarcı bir kavram olduğunu ortaya koyma noktasında sosyal ve popüler medya çok etkin bir rol oynuyor. Diğer yandan sanatın, birlikte çalışma, güven ve katılım esaslı bir yaklaşıma davet ederek güzellik konusundaki fikirleri daha fazla açma şansı var.

Projelerinizdeki ortak temalar arasında, hava, iklim koşulları, ışık, su ve ısı gibi konular yer alıyor. Doğayı sanatsal ifade şeklinize nasıl dahil ediyorsunuz?

Benim kuşağım doğayı olduğu haliyle ve değiştirilemez şekilde gören son kuşak olabilir. Anthropocene döneminde yaşadığımızı ve insan ırkının en azından endüstrileşmeden beri çevreyi şekillendirdiğini biliyoruz elbette. Bruno Latour sıkça alıntı yaptığım Air makalesinde, 1. Dünya Savaşı sırasındaki gaz saldırılarının bizi çevreleyen havayı nasıl müdahaleye açık hale getirdiğini ve günümüzde iklim değişikliğinin, atmosferdeki kırılganlığı nasıl açıkça ortaya çıkardığını anlatır. Uzun zaman doğayı, kültürün aksine, verilmiş bir hak olarak kabul ettik. Doğa basitçe, bizi çevreleyen şeydi. Halbuki doğa yaptığımız her şeyi ve onu nasıl yaptığımızı tanımlayan bir güç. Dolayısıyla benim iklim, ışık gibi konulara ilgim, etrafımıza bakmak, bizi nasıl etkilediğini, bizim onun üzerindeki etkimizi anlamak ve sonunda tüm bunları izleyenler için görünür hale getirmekle ilgili.

Sizin için iyi bir komşu kimdir?

“Komşu” kelimesi ortak paylaşılan mekanı işgal etmiş insanlar anlamına geliyor. Kültür alanı, bir model olarak,
insanların üzerinde mutabakat kurmadan da belli bir deneyimi paylaşabileceğini gösteren örneklerle dolu. Bu, bir tablo
üzerinde aynı fikre sahip olmayan iki kişiden birisinin, diğerini ortak mekandan dışlamasının mümkün olmadığı anlamına geliyor. Bu taraftan bakınca kültür sektörünün politikadan daha demokratik bir ortam sağladığı söylenebilir. Bence asıl yoğunlaşılması gereken soru neden bazı insanların kendini toplumdan dışlanmış hissettiği ve neden bazılarının diğerlerini toplumdan dışladığı. Dışlamanın altında yatan psiko-sosyal mekanizma nedir, nasıl işliyor? Pek çok insan kendisini tehdit altında hissediyor ve seslerini duyuramadıkları kanaatinde. Bu insanlar ihmal edildiklerini ve seslerinin kısılarak toplumda önemsizleştirildiklerini düşünüyorlar. Bana göre büyük bir sanat eseri, bir kitap, teatral bir performans üzerinden kültür, onu izleyen kişinin de kendisini dikkate alınmış hissedeceği bir katılım hikayesi taşıyabilir. Bu sayede bir kimlik ve aidiyet duygusu meydana getirebilir. Buradan hareketle insanların neden reddedildiğine veya kendilerini reddedilmiş hissettiğine bakarken, mesele, gerek kendi kültürel miraslarına, gerekse başkalarıyla birlikte üretebilme potansiyeli taşıdıkları ortak bir kültüre erişimden yoksun bırakılmış olanların durumudur.

BU AY EN ÇOK OKUNANLAR
Gahl Sasson

GAHL SASSON

İşe bakın ki, Some Men 11'de astroloji konuşuyoruz.

Gönül Ergenekon

GÖNÜL ERGENEKON

Bilime Bir Doz Anne Şefkati

Nadıa Lee Cohen

NADIA LEE COHEN

XOXO The Mag'in Sonbahar/Kış 2018-2019 kapak konuğuna bakmaktasınız.

Jonathan Anderson

JONATHAN ANDERSON

JW Anderson’ın kurucusu ve Loewe’nin Kreatif Direktör’ü Jonathan Anderson’ın yükselişi hız kesmiyor. Erkek kıyafetleriyle başlayıp kadın tasarımlarına varan serüvenin tanığıyız.

Yeni İnsan

YENİ İNSAN

Gündüz Vassaf XOXO The Mag için yazdı.

Dönersen Islık Çal

DÖNERSEN ISLIK ÇAL

Bala Atabek, XOXO The Mag için yazdı.

Franz Ferdınand

FRANZ FERDINAND

Franz Ferdinand ile İstanbul konserlerinden hemen önce buluşmuştuk.

Tennıs Remıx

TENNIS REMIX

Ali, Leyla, Ece, Mehmet ve Fırat'la Lacoste'un Tennis Remix koleksiyonunu keşfediyoruz.

Yemek ve şarap eşleşmesi

YEMEK VE ŞARAP EŞLEŞMESİ

“Mutluluğun, basit ve açık bir şey olup, bir bardak şarap, bir kestane, kendi halinde bir mangalcık ve denizin uğultusundan başka bir şey olmadığına aklım yattı. Yalnız, bütün bunların, mutluluk olduğunu insanın anlayabilmesi için basit ve açık bir kalbe sahip olması gerekiyordu.” Nikos Kazancakis

Best Frıends: Ece Çeşmioğlu

BEST FRIENDS: ECE ÇEŞMİOĞLU

Ece Çeşmioğlu ve Taner Ölmez'le sohbet ettik. Daha doğrusu onlar etti, biz dinledik.

Dilan Güme & Ebru Atılgan

DİLAN GÜME & EBRU ATILGAN

Exquise'e hayat veren iki isimle sohbet ettik.

Bir Küresel Moda Dosyası

BİR KÜRESEL MODA DOSYASI

Küresel moda markalarını mercek altına alıyoruz.

EN YENİLER
Server Demirtaş

SERVER DEMİRTAŞ

Mekanik hareketlerle hisleri buluşturuyor.

Davıd Mallett

DAVID MALLETT

Maestro’dan sizin için güçlü tüyolar alıyoruz.

Dönersen Islık Çal

DÖNERSEN ISLIK ÇAL

Bala Atabek, XOXO The Mag için yazdı.

Beğeni Üzerine

BEĞENİ ÜZERİNE

Ali Akay, XOXO The Mag için yazdı.

Zızı Donohoe

ZIZI DONOHOE

Zizi Donohoe ile güzellik üzerine biraz laflıyoruz.

Franz Ferdınand

FRANZ FERDINAND

Franz Ferdinand ile İstanbul konserlerinden hemen önce buluşmuştuk.

DAHA FAZLA